(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.228. అధ్యాయః 228
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
పరమేశ్వరేణ పార్వతీంప్రతి ప్రాణినాం ఫలనిత్పత్తౌ దైవపురుషకారయోః పరస్పరసాపేక్షత్వేన సాధనత్వోక్తిః॥ 1 ॥ తథాఽండజరాయుజానాం గర్భప్రవేశాదిప్రకారకథనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవన్సర్వభూతేశ లోకే కర్మక్రియాపథే।
దైవాత్ప్రవర్తతే సర్వమితి కేచిద్వ్యవస్థితాః॥ 13-228-1(90336)
అపరే చేష్టయా చేతి దృష్ట్వా ప్రత్యక్షతః క్రియాం।
పక్షభేదే ద్విధా చాస్మిన్సంశయస్థం మనో మమ।
తత్త్వం వద మహాదేవ శ్రోతుం కౌతూహలం హి మే॥ 13-228-2(90337)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-228-3x(7606)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శృణు తత్వం సమాహితా।
తదేవం కురుతే కర్మ లోకే దేవి శుభాశుభం॥ 13-228-3(90338)
లక్ష్యతే ద్వివిధం కర్మ మానుషేష్వేవ తచ్ఛృణు।
పురాకృతం తయోరేకమైహికం త్వితరస్తథా॥ 13-228-4(90339)
అదృష్టపూర్వం యత్కర్మ తద్దైవమితి లక్ష్యతే।
విహీనం దృష్టకరణం తన్మానుషమితి స్మృతం॥ 13-228-5(90340)
మానుషం తు క్రియామాత్రం దైవాత్సంభవతే ఫలం।
ఏవం తదుభయం కర్మ మానుషం విద్ధి తన్నృషు॥ 13-228-6(90341)
లౌకికం తు ప్రవక్ష్యామి దైవమానుషనిర్మితం।
కృషౌ తు దృశ్యతే కర్మ కర్షణం వపనం తథా॥ 13-228-7(90342)
రోపణం చైవ లవనం యచ్చాన్యత్పౌరుషం స్మృతం।
దైవాదసిద్ధిశ్చ భవేద్దుష్కృతం చాస్తి పౌరుషే॥ 13-228-8(90343)
సుయత్నాల్లభ్యతే కీర్తిర్దుర్యత్నాదయశస్తథా।
ఏవం లోకగతిర్దేవి ఆదిప్రభృతి వర్తతే॥ 13-228-9(90344)
ఉమోవాచ। 13-228-10x(7607)
భగవన్సర్వలోకేశ సురాసురనమస్కృత।
కథమాత్మా సదా గర్భం సంవిశేష్కర్మకారణాత్।
తన్మే వద మహాదేవ తద్ధి గుహ్యం పరం మతం॥ 13-228-10(90345)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-228-11x(7608)
శృణు భామిని తత్సర్వం గుహ్యానాం పరమం ప్రియే।
దేవగుహ్యాదపి పరమాత్మగుహ్యమితి స్మృతం॥ 13-228-11(90346)
దేవాసురాస్తన్న విదురాత్మనో హి గతాగతం।
అదృశ్యో హి సదైవాత్మా జనైః సౌక్ష్ంయాన్నిరాశ్రయాత్॥ 13-228-12(90347)
అతిమాయేతి మాయానామాత్మమాయా సేదష్యతే।
సోయం చతుర్విధాం జాతిం సంవిశత్యాత్మమాయయా।
మైథునం శోణితం బీజం దైవమేవాత్ర కారణం॥ 13-228-13(90348)
బీజశోణితసంయోగే యదా సంభవతే శుభే।
తదాఽఽత్మా విశతే గర్భమేవమండజరాయుజే॥ 13-228-14(90349)
ఏవం సంయోగకాలే తు ఆత్మా గర్భత్వమేయివాన్॥ 13-228-15(90350)
కలిలాజ్జాయతే పిండం పిండాత్పేశ్యర్బుదం భవేత్।
వ్యక్తిభావగతం చైవ కర్మ త్వాశ్రయతే క్రమాత్॥ 13-228-16(90351)
ఏవం వివర్ధమానేన కర్మాత్మా సహ వర్ధతే।
ఏవమాత్మగతిం విద్ధి యన్మాం పృచ్ఛసి సుప్రభే॥ 13-228-17(90352)
రోపణం చైవ లవనం యచ్చాన్యత్పౌరుషం స్మృతం॥ 13-228-18(90353)
కాలే వృష్టిః సువాపం చ ప్రరోహః పక్తిరేవ చ।
ఏవమాది తు యచ్చాన్యత్తద్దైవతమితి స్మృతం॥ 13-228-19(90354)
పంచభూతస్థితిశ్చైవ జ్యోతిషామయనం తథా।
అబుద్ధిగంయం యన్మర్త్యైర్హేతుభిర్వా న విద్యతే॥ 13-228-20(90355)
తాదృశం కారణం దైవం శుభం వా యది వేతరత్।
యాదృశం చాత్మనా శక్యం తత్పౌరుషమితి స్మృతం॥ 13-228-21(90356)
కేవలం ఫలనిష్పత్తిరేకేన తు న శక్యతే।
పౌరుషేణైవ దైవేని యుగపద్గ్రథితం ప్రియే।
తయోః సమాహితం కర్మ శీతోష్ణం యుగపత్తథా॥ 13-228-22(90357)
పౌరుషం తు తయోః పూర్వమారబ్ధవ్యం విజానతా।
ఆత్మనా తు న శక్యం హి న తథా కీర్తిమాప్నుయాత్॥ 13-228-23(90358)
ఖననాన్మథనాల్లోకే జలాగ్నిప్రాపణం యథా।
తథా పురుషకారే తు దైవసంపత్సమాహితా॥ 13-228-24(90359)
నరస్యాకుర్వతః కర్మ దైవసంపన్న లభ్యతే।
తస్మాత్సర్వసమారంభో దైవమానుషనిర్మితః॥ 13-228-25(90360)
అసురా రాక్షసాశ్చైవ మన్యంతే లోకనాశనాః।
పశ్యంతే న చ తే పాపాః కేవలం మాంసభక్షణాః॥ 13-228-26(90361)
ప్రచ్ఛాదితం హి తత్సర్వం గూఢమాయా హి దేవతాః।
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి దేవి గుహ్యం పురస్సరం॥ 13-228-27(90362)
ఆదికాలే నరాః సర్వే కృత్వా కర్మ శుభాశుభం।
భుంజతే పశ్యమానాస్తే వృత్తాంతం లోకయోర్ద్వయోః॥ 13-228-28(90363)
యథైవాత్మకృతం విద్యుర్దేశాంతరగతా నరాః।
విద్యుస్తథైవాంతకాలే సుకృతం పౌర్వదైహికం॥ 13-228-29(90364)
ఏవం వ్యవస్థితే లోకే సర్వే ధర్మరతాఽభవన్।
అచిరేణైవ కాలేన స్వర్గః సంపూరితస్తదా॥ 13-228-30(90365)
దేవానామపి సంబాధం దృష్ట్వా బ్రహ్మాఽప్యచింతయత్।
సంచరంతే కథం స్వర్గం మానుషాః ప్రవిశంతి హి॥ 13-228-31(90366)
ఇత్యేవమనుచింత్యైవ మానుషాన్సమమోహయత్।
తదాప్రభృతి తే మర్త్యా న విదుస్తే పురాకృతం॥ 13-228-32(90367)
కామక్రోధౌ తు తత్కాలే మానుషేష్వవపాతయత్।
తాభ్యామభిహతా మర్త్యాః స్వర్గలోకం న పేదిరే॥ 13-228-33(90368)
పురాకృతస్యావిజ్ఞానాత్కామక్రోధాభిపీడితాః।
నైతదస్తీతి మన్వానా వికారంశ్చక్రిరే పునః॥ 13-228-34(90369)
అకార్యాదిమహాదోషానాహరంత్యాత్మకారణాత్।
విస్మృత్య ధర్మకార్యాణి పరలోకభయం తదా॥ 13-228-35(90370)
ఏవం వ్యవస్థితే లోకే కశ్మలం సమపద్యత।
లోకానాం చైవ దేవానాం క్షయాయైవ తథా ప్రియే।
నరకాః పూరితాశ్చాసన్ప్రాణిభిః పాపకారిభిః॥ 13-228-36(90371)
పునరేవ తు తాందృష్ట్వా లోకకర్తా పితామహః।
అచింతయత్తమేవార్థం లోకానాం హితకారణాత్।
సమత్వేన కథం లోకే వర్తేతేతి ముహుర్ముహుః॥ 13-228-37(90372)
చింతయిత్వా తదా బ్రహ్మా జ్ఞానేన తపసా ప్రియే।
అకరోజ్జ్ఞానదృశ్యం తత్పరలోకం న చక్షుషా॥ 13-228-38(90373)
ఉమోవాచ। 13-228-39x(7609)
భగవన్మృతమాత్రస్తు యోయం జాత ఇతి స్మృతః।
తథైవ దృశ్యతే జాతస్తత్రాత్మా తు కథం భవేత్॥ 13-228-39(90374)
గర్భాదావేవ సంవిష్ట ఆత్మా తు భగవన్మమ।
ఏష మే సంశయో దేవ తన్మే ఛేత్తుం త్వమర్హసి॥ 13-228-40(90375)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-228-41x(7610)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శృణు తత్వం సమాహితా। 13-228-41(90376)
అన్యో గర్భగతో భూత్వా తత్రైవ నిధనం గతః।
పునరన్యచ్ఛరీరం తత్ప్రవిశ్య భువి జాయతే।
తత్వవిన్నైవ సర్వస్తు దైవయోగస్తు సంభవేత్॥ 13-228-42(90377)
సూతికాయా హితార్థం చ మోహనార్థం చ దేహినాం।
సమకర్మవిధానత్వాదిత్యేవం విద్ధి శోభనే॥ 13-228-43(90378)
కాంక్షమాణాస్తు నరకం భుక్త్వా కేచిత్ప్రయాంతి హి।
మాయాసంయామికా నామ యజ్జన్మమరణాంతరే।
ఇతి తే కథితం దేవి భూయః శ్రోతుం కిమిచ్ఛసి॥ 13-228-44(90379)
ఉమోవాచ। 13-228-45x(7611)
భగవన్సర్వలోకేశ లోకనాథ వృషధ్వజ।
నాస్త్యాత్మా కర్మభోక్తేతి మృతో జంతుర్న జాయతే॥ 13-228-45(90380)
స్వభావాజ్జాయతే సర్వం యథా వృక్షఫలం తథా।
యథోర్మయః సంభవంతి తథైవ జగదాకృతిః॥ 13-228-46(90381)
తపోదానాని యత్కర్మ తత్ర తద్దృశ్యతే వృథా।
నాస్తి పౌనర్భవం జన్మ ఇతి కేచిద్వ్యవస్థితాః॥ 13-228-47(90382)
పరోక్షవచనం శ్రుత్వా న ప్రత్యక్షస్య దర్శనాత్।
తత్సర్వం నాస్తినాస్తీతి సంశయస్థాస్తథా పరే॥ 13-228-48(90383)
పక్షభేదాంతరే చాస్మింస్తత్వం మే వక్తుమర్హసి।
ఉక్తం భగవతా యత్తు తత్తు లోకస్య సంస్థితిః॥ 13-228-49(90384)
ప్రశ్నమేతత్తు పృచ్ఛత్యా రుద్రాణ్యా పరిషత్తదా।
కౌతూహలయుతా శ్రోతుం సమాహితమనాఽభవత్॥ 13-228-50(90385)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-228-51x(7612)
నైతదస్తి మహాభాగే యద్వదంతీహ నాస్తికాః।
ఏతదేవాభిశస్తానాం శ్రుతవిద్వేషిణాం మతం॥ 13-228-51(90386)
సర్వమర్థం శ్రుతం దృష్టం యత్ప్రాగుక్తం మయా తవ।
తదాప్రభృతి మర్త్యానాం శ్రుతమాశ్రిత్య పండితాః॥ 13-228-52(90387)
కామాన్సంఛిద్య పరిగాంధృత్యా వై పరమాసినా।
అభియాంత్యేవ తే స్వర్గం పశ్యంతః కర్మణః పలం॥ 13-228-53(90388)
ఏవం శ్రద్ధాఫలం లోకే పరతః సుమహత్ఫలం।
బుద్ధిః శ్రద్ధా చ వినయః కారణాని హితైషిణాం॥ 13-228-54(90389)
తస్మాత్స్వర్గాభిగంతారః కతిచిత్త్వభవన్నరాః।
అన్యే కరణహీనత్వాన్నాస్తిక్యం భావమాశ్రితాః॥ 13-228-55(90390)
శ్రుతవిద్వేషిణో మూర్ఖా నాస్తికా దృఢనిశ్చయాః।
నిష్క్రియాస్తు నిరన్నాదాః పతంత్యేవాధమాం గతిం॥ 13-228-56(90391)
నాస్త్యస్తీతి పునర్జన్మ కవయోఽప్యత్ర మోహితాః।
నాధిగచ్ఛంతి తన్నిత్యం హేతువాదశతైరపి॥ 13-228-57(90392)
ఏషా బ్రహ్మకృతా మాయా దుర్విజ్ఞేయా సురాసురైః।
కింపునర్మానవైర్లోకే జ్ఞాతుకామైః కుబుద్ధిభిః॥ 13-228-58(90393)
కేవలం శ్రద్ధయా దేవి శ్రుతమాత్మనివిష్టయా।
తతోస్తీఽత్యేవ మంతవ్యం తథా హితమవాప్నుయాత్॥ 13-228-59(90394)
దైవగుహ్యేషు చాన్యేషు హేతుర్దేవి నిరర్థకః।
బధిరాంధవదేవాత్ర వర్తితవ్యం హితైషిణా।
ఏతత్తే కథితం దేవి ఋషిగుహ్యం ప్రజాహితం॥ ॥ 13-228-60(90395)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి అష్టావింశత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 228 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.